Wanneer gaat uw kind best voor het eerst naar de tandarts?

Wanneer gaat uw kind best voor het eerst naar de tandarts? Veel ouders vragen zich dat pas af als er pijn is, een melktand los staat of een vlekje zichtbaar wordt. Toch is een eerste bezoek vooral nuttig wanneer alles nog rustig is.

Bij jonge kinderen draait tandzorg niet alleen om gaatjes. Het gaat ook om wennen, vertrouwen en goede gewoontes. Een kind dat de tandartsstoel al kent, stapt later vaak rustiger binnen voor een controle of behandeling.

Wanneer gaat uw kind best voor het eerst naar de tandarts?

Een goed moment is wanneer de eerste tandjes er zijn en zeker in de peuterjaren. Melktanden zijn de eerste tanden van een kind. Ze vallen later uit, maar ze zijn wel belangrijk om te kauwen, te praten en plaats te houden voor de blijvende tanden.

Een eerste bezoek hoeft kort te zijn. De tandarts kan kijken of de tandjes goed doorbreken, of het tandvlees gezond oogt en of er gewoontes zijn die de tanden belasten. Denk aan vaak sabbelen op een flesje met zoete drank, langdurig duimzuigen of veel tussendoortjes.

Voor kinderen onder 19 jaar wordt veel gewone tandzorg in België terugbetaald via de verplichte ziekteverzekering, als de zorg aan de voorwaarden voldoet. De juiste terugbetaling hangt af van de behandeling, de leeftijd en de situatie bij het ziekenfonds. Bij twijfel kan het ziekenfonds uitleg geven over wat precies terugbetaald wordt.

Waarom zijn melktanden zo belangrijk als ze toch uitvallen?

Melktanden lijken tijdelijk, maar ze doen elke dag werk. Ze helpen uw kind bijten en kauwen. Ze ondersteunen ook de uitspraak van klanken en houden ruimte vrij voor de tanden die later komen.

Een gaatje, ook cariës genoemd, is een beschadiging van de tand door zuren die ontstaan wanneer bacteriën suikers verwerken. Bij kinderen kan cariës snel groter worden, omdat melktanden kleiner zijn en het glazuur, de harde buitenlaag van de tand, dunner is dan bij volwassen tanden.

Een ontstoken melktand kan pijn geven en eten moeilijk maken. Soms beïnvloedt een probleem aan een melktand ook de ruimte voor de blijvende tand. Daarom wordt een melktand niet als “maar een melktand” bekeken.

Wat gebeurt er tijdens een eerste kindertandartsbezoek?

Bij een eerste bezoek staat kennismaken centraal. Het kind kan de stoel zien, de lamp bekijken en wennen aan de mondspiegel. Een mondspiegel is een klein spiegeltje waarmee de tandarts achter en tussen de tanden kan kijken.

Het onderzoek is meestal eenvoudig. De tandarts telt de tanden, kijkt naar het tandvlees en let op tandplak. Tandplak is een zacht laagje bacteriën dat zich op de tanden vormt en dat gaatjes en tandvleesontsteking kan helpen veroorzaken.

Soms wordt ook besproken hoe er thuis gepoetst wordt. Fluoride, een stof in tandpasta die het tandglazuur sterker helpt maken, komt dan vaak ter sprake. Bij jonge kinderen is de hoeveelheid tandpasta belangrijk, omdat zij nog niet altijd goed kunnen uitspuwen.

Meer uitleg over tandzorg voor kinderen vindt u op onze pagina over kindertandheelkunde.

Hoe bereidt u uw kind rustig voor?

Een kind voelt snel of een volwassene gespannen is. Rustige, gewone taal helpt. U hoeft geen grote belofte te doen en ook geen waarschuwing te geven voor pijn als daar geen reden voor is.

Zinnen zoals “de tandarts telt je tandjes” of “we gaan samen eens kijken” zijn vaak duidelijk genoeg. Vermijd woorden die angst kunnen oproepen, zoals prik, boor of pijn, zeker als die niet aan de orde zijn.

U kunt thuis oefenen met de mond open doen voor een paar seconden. Een knuffel of pop mag ook “naar de tandarts” gaan. Zo wordt het bezoek minder onbekend.

Wat als uw kind bang is?

Bang zijn is niet vreemd. Nieuwe geluiden, een felle lamp en iemand die in de mond kijkt, kunnen veel indruk maken. Bij kindertandheelkunde wordt daarom vaak stap voor stap gewerkt.

Soms lukt op het eerste bezoek alleen kijken. Dat kan al waardevol zijn. Vertrouwen groeit meestal door herhaling en door het kind te laten begrijpen wat er gebeurt.

Ouders helpen door rustig aanwezig te blijven. Een kind hoeft niet flink te zijn in de volwassen betekenis van het woord. Meewerken kan ook betekenen: even in de stoel zitten, de spiegel bekijken of kort de mond openen.

Welke signalen verdienen extra aandacht?

Niet elk vlekje of pijntje betekent dat er een groot probleem is. Toch zijn er signalen waarbij een controle zinvol kan zijn. Denk aan pijn bij eten, gevoeligheid bij koud of warm, een afgebroken tand, zwelling van het tandvlees of een bruin of wit vlekje dat blijft.

Ook mondademhaling kan opvallen. Mondademhaling betekent vaak door de mond ademen in plaats van door de neus. Dat kan de mond droger maken, en een droge mond beschermt minder goed tegen tandplak.

Tandenknarsen komt bij kinderen ook voor. Tandenknarsen is het over elkaar schuiven of klemmen van de tanden, vaak tijdens de slaap. Het is niet altijd zorgwekkend, maar bij slijtage, pijn of hoofdpijn kan het besproken worden tijdens een controle.

Hoe blijft tandzorg thuis haalbaar?

Thuis werkt eenvoud het best. Een vaste poetsroutine helpt meer dan lange uitleg. Poetsen voor het slapengaan is belangrijk, omdat er ’s nachts minder speeksel is en speeksel net helpt om zuren in de mond te neutraliseren.

Bij jonge kinderen blijft hulp nodig. Zelf poetsen is goed om te oefenen, maar napoetsen door een volwassene blijft vaak nodig tot een kind de bewegingen goed kan uitvoeren. Dat verschilt per kind.

Ook drank en tussendoortjes spelen mee. Water is tandvriendelijker dan frisdrank, fruitsap of gesuikerde melkdrank. Niet alleen de hoeveelheid suiker telt, maar ook hoe vaak de tanden ermee in contact komen.

Een eerste tandartsbezoek is dus geen examen voor uw kind. Het is een rustige start. Zo wordt de tandarts een vertrouwde plek, nog voor er klachten zijn.